GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: “FREELANCER” – LỰA CHỌN TỰ DO HAY CÁCH HỢP THỨC HOÁ SỰ THIẾU KỶ LUẬT.

Nghe thì rất “tự do”, “chủ động”, “làm chủ cuộc đời”, nhưng từ góc nhìn của người làm nghề và nhà tuyển dụng, tôi thấy có một sự thật cần nói thẳng. Không phải ai cũng đủ năng lực để trở thành freelancer đúng nghĩa.

Freelancer, nếu hiểu đúng, là:

• Người có kỹ năng rõ ràng

• Có khách hàng ổn định

• Có khả năng tự vận hành công việc (tìm job – làm – bàn giao – quản lý tài chính)

• Và quan trọng nhất là kỷ luật cao hơn người đi làm thuê

Nhưng thực tế hiện nay, đặc biệt trong ngành sáng tạo, rất nhiều bạn gọi mình là freelancer khi:

• Không có job ổn định

• Làm việc ngắt quãng

• Không có portfolio đủ mạnh

• Hoặc… đang trong trạng thái “chưa biết làm gì tiếp theo”

Tôi vẫn luôn nói với các bạn trẻ, Freelancer không phải là một danh xưng để “điền vào chỗ trống CV”, mà nó là một level, một mô hình làm việc đòi hỏi năng lực cao.

Và có một sự thật nhạy cảm hơn một chút. Đôi khi, “freelancer” trở thành một cách gọi dễ nghe hơn cho trạng thái… chưa có việc ổn định. Không hẳn là sai. Nhưng nếu dùng nó để “làm đẹp” cho một khoảng trống, thay vì đối diện và cải thiện năng lực thì đó lại là một câu chuyện khác.

Có một điểm rất đặc thù của ngành sáng tạo mà tôi nói khá nhiều. Đó là nhân sự ngành này thường thiếu tính kỷ luật. Họ không thích bị bó buộc, nên thường thích công việc gắn với cảm hứng và được làm việc trong môi trường linh hoạt. Nhưng điều thú vị là, hầu hết những người thành công trong ngành sáng tạo đều là những người cực kỳ kỷ luật. Họ có thể sáng tạo, nhưng vẫn đúng deadline. Họ có thể bay bổng, nhưng vẫn bám mục tiêu. Họ có thể tự do, nhưng không bao giờ “tuỳ hứng”.

Và đây là chỗ mà nhiều bạn hiểu sai. “Freelancer” không phải là nơi dành cho người “ít kỷ luật”.

Nó là nơi đòi hỏi kỷ luật cao nhất.Vì sẽ không ai nhắc deadline, không ai kiểm soát tiến độ, không ai chịu trách nhiệm…thay bạn.

Nhưng thực tế hiện nay, nhiều bạn chọn freelancer vì không thích bị quản lý, không chịu được KPI, không quen áp lực dài hạn. Nghe có vẻ là “tự do” nhưng thực chất là chưa sẵn sàng để làm việc trong một môi trường có tính kỷ luật và tổ chức.

Đây là phần nhiều bạn sẽ không thích nghe, nhưng cần phải hiểu. Khi một CV ghi “Freelancer”, nhà tuyển dụng thường sẽ tự hỏi:

• Bạn làm cụ thể những gì?

• Khách hàng là ai?

• Kết quả đo được ở đâu?

• Bạn có kỷ luật làm việc không?

• Hay đơn giản là… bạn đang “trống việc”?

Và nếu không có portfolio rõ ràng, không có case study cụ thể, không có số liệu chứng minh… thì “Freelancer” trong CV không phải là điểm cộng, mà là một dấu hỏi lớn.

Tương tự với những khoảng “gap” không thuộc tổ chức nào, nhà tuyển dụng sẽ không mặc định đó là “trải nghiệm”, họ sẽ mặc định đó là “rủi ro”. Không phải vì khắt khe mà vì họ cần niềm tin và khả năng dự đoán được hành vi làm việc của bạn.

Tôi không phản đối việc làm freelancer. Ngược lại, trong ngành sáng tạo, đây là một hướng đi rất tốt nếu bạn đủ năng lực. Nhưng cần phân biệt rõ, Freelancer thực thụ là phải:

• Có khách hàng lặp lại

• Có thu nhập ổn định

• Có hệ thống làm việc cá nhân

• Có kỷ luật cao

• Có thương hiệu cá nhân

Còn “Freelancer phong trào” thì thường:

• Làm việc ngẫu hứng

• Thu nhập không ổn định

• Không có định vị rõ

• Không có track record

• Và thường… quay lại tìm việc ổn định sau một thời gian.

Nếu bạn đang là người trẻ trong ngành sáng tạo, hãy thành thật với mình trước khi chọn làm “freelancer”. Hãy tự hỏi:

• Mình đã đủ giỏi một kỹ năng chưa?

• Mình đã từng làm việc đủ sâu trong một tổ chức chưa?

• Mình có kỷ luật để làm việc mà không ai quản không?

• Mình có khả năng tự kiếm khách hàng không?

Nếu câu trả lời là “chưa” thì đi làm trong một tổ chức không phải là “bị gò bó”, mà đó là nơi giúp bạn xây nền tảng, kỷ luật và độ sâu nghề.

Danh xưng “Freelancer” không xấu. Nhưng nếu bạn dùng nó để che đi sự thiếu định hướng, hoặc hợp thức hoá sự thiếu kỷ luật… thì đó là một lựa chọn nguy hiểm. Tự do thật sự không đến từ việc bạn “không bị ai quản”, mà đến từ việc bạn đã đủ giỏi để tự quản chính mình chưa.

ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng

Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN & GD

Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành TRIHD ASIA

#TRIHD #Gócnhìnchuyêngia #work #freelancer #FreelanceWork #FreelanceLifestyle #WorkFromAnywhere