AI VÀ ẢO TƯỞNG NHẢY VIỆC: KHI CÔNG CỤ CHE MỜ NĂNG LỰC THẬT

Nhưng câu hỏi cần đặt ra là: AI là đòn bẩy phát triển hay là chiếc gương phóng đại sự ngộ nhận về năng lực?

Trong các ngành truyền thông, marketing, sáng tạo nội dung, quản trị, đào tạo… đang xuất hiện một xu hướng rõ rệt, người chưa từng làm chiến lược tin rằng có thể làm planner vì AI viết được plan, người chưa từng quản lý tin rằng có thể làm leader vì AI gợi ý KPI hay OKR…, người chưa từng sản xuất dự án tin rằng có thể làm project manager vì AI lập được timeline và ngân sách.

Không phủ nhận: AI có thể tạo ra một bản kế hoạch marketing mạch lạc, một proposal gọi vốn thuyết phục, một báo cáo KPI chuyên nghiệp, một chiến lược thương hiệu đầy đủ cấu trúc… Nhưng thị trường không trả tiền cho cấu trúc. Thị trường trả tiền cho kết quả thực thi và khả năng chịu trách nhiệm.

Các quản lý nhân sự kể lại một tình huống rất điển hình. Một ứng viên nộp bản kế hoạch truyền thông cực kỳ logic: SWOT đầy đủ, chân dung khách hàng rõ ràng, ngân sách chi tiết. Nhưng khi được hỏi: Vì sao chọn kênh này là chủ lực? Nếu ngân sách bị cắt 30% thì xử lý thế nào? Nếu KOL dính khủng hoảng thì phương án dự phòng là gì… thì ứng viên không biết trả lời thế nào vì không hiểu sâu những gì mình đã trình bày.

Một câu chuyện khác là nhiều bạn trẻ nghỉ việc để làm freelance content vì tin rằng AI có thể viết caption nhanh, gợi ý video trend, phân tích insight tốt… Nhưng các bạn không biết rằng, khách hàng không trả tiền cho bài viết hay video “đăng cho có”. Họ trả tiền cho KPIs, cho doanh số, cho chuyển đổi thực tế theo đặc thù ngành.

Ngay cả ở cấp quản lý cũng vậy. Có những leader dùng AI xây KPI rất bài bản, lên chiến lược rất hoành tráng. Nhưng khi nhân sự phản ứng vì mục tiêu thiếu thực tế, họ lại không biết điều chỉnh. Bởi AI có thể đề xuất chỉ số nhưng nó không hiểu năng lực từng cá nhân, văn hóa đội nhóm hay xung đột ngầm trong tổ chức. Cho nên quản trị con người là nghệ thuật, AI chỉ hỗ trợ phần kỹ thuật mà thôi.

AI có thể mô phỏng tư duy nhưng không sở hữu kinh nghiệm. AI có thể phân tích dữ liệu tổng quát nhưng không hiểu bối cảnh cụ thể của từng doanh nghiệp và tổ chức. Cho nên AI không chịu trách nhiệm khi chiến dịch thất bại nhưng con người thì có. Cho nên trước khi nhảy việc, hãy nhìn lại những lý do để không nhảy việc vì ảo tưởng công cụ thay thế năng lực. Hãy tự hỏi mình có hiểu bản chất công việc mới, hay chỉ thấy bề nổi hấp dẫn? Nếu không có AI mình có giải thích được chiến lược mình đề xuất không? Hãy tự hỏi mình đã thực sự từng chịu trách nhiệm cho một kết quả cụ thể chưa, có kỹ năng xử lý tình huống phát sinh không? Hãy tự hỏi mình đang tìm cơ hội phát triển hay đang chạy theo một cảm giác “dễ hơn”?

Và hãy nhớ, nếu AI hỗ trợ bạn, nó cũng hỗ trợ hàng tỷ người khác. Khi ai cũng có công cụ giống nhau, mặt bằng kiến thức sẽ trở về điểm cân bằng cũ. Lúc đó, điều quyết định vẫn là chiều sâu năng lực cá nhân.

CV có thể được tối ưu hoàn hảo bằng AI, Báo cáo có thể rất chuyên nghiệp, Proposal có thể đầy thuật ngữ chiến lược… Nhưng năng lực thật thể hiện ở cách ứng viên phản ứng khi bị chất vấn, ở khả năng phân tích tình huống thực tế, ở tư duy điều chỉnh khi điều kiện thay đổi, và ở thái độ chịu trách nhiệm. Trong thời AI, tuyển dụng không còn là đọc CV mà là kiểm tra chiều sâu tư duy và bản lĩnh nghề nghiệp.

Cho nên người lao động cần tỉnh táo trước khi nhảy việc vì tin vào AI, nhà tuyển dụng cần tỉnh táo trước khi tuyển người vì tin vào văn bản đẹp. Công nghệ sẽ còn tiến xa nhưng giá trị thật của nghề nghiệp vẫn nằm ở con người.

Tin tôi đi, AI là trợ lý tuyệt vời nhưng nó không phải là năng lực. Và trong thị trường cạnh tranh khốc liệt, ảo tưởng, dù được trình bày rất logic, cũng sẽ sớm va vào thực tế. Nhanh hơn chúng ta nghĩ.

ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng

Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN & GD

Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành TRIHD ASIA

#TRIHD #GocNhinChuyenGia #AI #NangLucThat #FutureOfWork