GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: “QUYỀN LỰC CỦA TRUYỀN THÔNG CÁ NHÂN” NHÌN TỪ VỤ VIỆC “NGÂN 98”

Những ngày này, hình ảnh của Ngân 98 và Lương Bằng Quang phủ sóng khắp MXH. Với người ngoài nghề, đó có thể chỉ là một scandal showbiz. Nhưng dưới góc nhìn truyền thông, đây là một case study đáng để phân tích, là minh chứng rõ nét cho “quyền lực của truyền thông cá nhân” trong thời đại số, nhưng đồng thời cũng là lời cảnh báo về mặt trái của “attention economy”, nơi mọi giá trị có thể được quy đổi bằng độ ồn ào. Trong một thế giới mà sự chú ý là tài sản đắt giá, liệu chúng ta có đang đánh đổi quá nhiều chỉ để được nhìn thấy?

Mình viết bài này không bàn về tội danh (nếu có) hay đời tư của nhân vật, mà để cùng nhìn lại câu chuyện truyền thông, sau khi nhận được rất nhiều tin nhắn từ đồng nghiệp và sinh viên hỏi về hiện tượng này. Nhắn thì lâu và hay sót, nên thôi viết luôn để tự mình vượt lười sau 1 thời gian toàn post xàm xàm chả đăng bài phân tích sâu nào ra dáng chuyên gia cả.

Trong một thế giới mà sự chú ý là tiền tệ, mọi cú click, lượt share hay dòng bình luận đều mang giá trị quy đổi. Showbiz Việt đang vận hành theo quy luật, người được nhắc đến nhiều, dù yêu hay ghét, là người chiến thắng. Ngân 98 – Lương Bằng Quang hiểu rõ quy luật, họ không chọn con đường truyền thống như các nghệ sĩ khác là tập trung sáng tạo sản phẩm, gây dựng uy tín… mà chọn cách tạo nên một “thương hiệu thị phi”, biến tai tiếng thành tài sản và phản ứng dư luận thành “lợi nhuận truyền thông”. Trong dạng “attention marketing” nguyên thủy này, chỉ cần được nhắc đến, bạn đã thắng nửa cuộc chơi rồi.

Phân tích dưới mô hình kinh điển AIDA (Attention – Interest – Desire – Action), có thể thấy họ vận dụng gần như hoàn chỉnh:

• Attention (Thu hút chú ý): Bộ ảnh gợi cảm, phát ngôn gây sốc, đời tư lạ lẫm.

• Interest (Tạo quan tâm): Mỗi lần bị bàn tán, họ tung thêm “mồi truyền thông” là các chi tiết mới, tình tiết nửa thật nửa giả.

• Desire (Khơi gợi mong muốn): Biến tò mò thành hình ảnh thương hiệu: Ngân 98 là DJ sexy, Lương Bằng Quang là “đạo diễn hình ảnh”.

• Action (Thúc đẩy hành động): Khi tên tuổi đủ nóng, show, booking, quảng cáo tự tìm đến.

Đó là một chiến dịch marketing hoàn chỉnh, chỉ khác ở chỗ “sản phẩm” ở đây không phải âm nhạc, mà là hình ảnh cá nhân được đóng gói để tiêu thụ đại chúng.

Ngân 98 và Lương Bằng Quang không phải người đầu tiên “thương mại hóa thị phi”, nhưng họ là số ít ở Việt Nam biến scandal thành chiến lược dài hạn có kiểm soát. Giống như mô hình celebrity economy ở Hollywood, nơi Kim Kardashian hay Paris Hilton từng làm dựa trên tư duy: “Không có truyền thông tiêu cực, chỉ có truyền thông chưa được khai thác triệt để.” Mọi tranh cãi, chỉ trích, chia sẻ clip… đều là impressions. Và trong môi trường digital, impressions chính là… tiền. Bất kể ai nghĩ gì, họ vẫn nằm trong nhóm DJ có mức cát-xê cao nhất thị trường, minh chứng rõ ràng cho hiệu ứng chuyển hóa truyền thông thành kinh tế.

Không thể phủ nhận họ có ý thức thẩm mỹ và sáng tạo trong cách định vị bản thân. Những màn trình diễn của Ngân 98 có tính sân khấu, thị giác, phù hợp với môi trường nightlife. Vấn đề không nằm ở “sexy” hay “khác biệt”, mà ở chủ đích khai thác phản ứng công chúng để duy trì sự hiện diện truyền thông. Khi “bị ghét” trở thành chiến lược, nghệ sĩ đang đánh đổi tính trung thực sáng tạo. Và khi truyền thông cổ vũ cho điều gây sốc, xã hội đang dần bình thường hóa sự phản cảm dưới danh nghĩa sáng tạo.

Từ góc nhìn nghề nghiệp, mình cho đây là case study xuất sắc để học hỏi kỹ năng truyền thông cá nhân, nhưng không phải hình mẫu đáng noi theo. Vì sự chú ý có thể giúp bạn nổi tiếng nhanh, nhưng niềm tin mới là yếu tố giúp bạn tồn tại lâu. Gây sốc không khó, giữ được sự tôn trọng mới khó. Scandal có thể tạo cơ hội ngắn hạn nhưng giá trị thật mới tạo nền tảng dài hạn. Cho nên, truyền thông tử tế không phải là cố gắng tránh thị phi, mà là dám nói, dám làm, nhưng trong giới hạn của nhân văn.

Ngân 98 – Lương Bằng Quang là một case không thể bỏ qua với giới làm truyền thông Việt Nam. Họ chứng minh rằng, truyền thông có thể biến mọi thứ thành tài sản nếu bạn biết cách điều khiển dư luận, nhưng cũng cho thấy mặt trái của #attention_economy”, nơi mọi giá trị dễ bị hoán đổi lấy lượt xem.

Trong một thế giới mà ranh giới giữa “truyền thông” và “thị phi” ngày càng mờ, người làm nghề sáng tạo cần tự hỏi: “Mình muốn nổi tiếng hay muốn được công nhận?” Truyền thông là con dao hai lưỡi, và không phải ai cũng đủ tỉnh để cầm dao mà không đứt tay. Và trong kỷ nguyên hỗn loạn thông tin, người làm truyền thông cũng cần nhiều hơn sự thông minh, đó là trách nhiệm xã hội và ý thức nghề nghiệp. Bởi truyền thông tử tế không chỉ xây dựng thương hiệu, mà còn xây dựng niềm tin.

PS: Cảm ơn các bạn đồng nghiệp và sinh viên đã inbox đặt các câu hỏi và chia sẻ góc nhìn, để mình có động lực viết bài và vượt lười thành công, dù bài dài thì người đọc cũng lười chứ không chỉ người viết.